Pani od religii

Są modlitwy piękne, spokojne, pełne ufności. Są modlitwy, które wypowiadamy z wdzięcznością. Są też takie, które bardziej przypominają płacz niż słowa. Modlitwa Anny należy właśnie do tych drugich. To nie jest modlitwa kobiety, która wszystko ma poukładane. To nie jest pobożność z obrazka. To modlitwa kogoś, kto długo nosi w sobie ból, niezrozumienie, upokorzenie i pragnienie, którego nie potrafi już uciszyć. Historię Anny znajdujemy w Pierwszej Księdze Samuela. I choć wydarzenia dzieją się wiele wieków przed Chrystusem, jej doświadczenie pozostaje bardzo bliskie. Bo są takie bóle, które nie starzeją się nigdy.

Kobieta, która cierpiała w ciszy

Anna była żoną Elkany. Biblia mówi, że Elkana ją kochał. A jednak w życiu Anny było głębokie cierpienie: nie miała dziecka.

W świecie biblijnym bezdzietność była dla kobiety ogromnym ciężarem. Nie tylko osobistym bólem, ale także źródłem społecznego upokorzenia. Anna doświadczała tego bardzo konkretnie. Druga żona Elkany, Peninna, miała dzieci i raniła Annę słowami. Czytamy:

„Rywalka jej przymnażała jej smutku, aby ją rozjątrzyć.”

1 Sm 1,6

To jedno zdanie wystarczy, żeby poczuć ciężar tej historii.

Anna cierpi nie tylko dlatego, że czegoś bardzo pragnie. Cierpi także dlatego, że jej rana jest dotykana przez innych. Są bóle, które same w sobie są trudne. Ale jeszcze trudniejsze stają się wtedy, gdy ktoś je komentuje, wyśmiewa albo wykorzystuje przeciwko nam.

Gdy najbliżsi nie rozumieją

Elkana kocha Annę. Próbuje ją pocieszyć. Pyta:

„Anno, czemu płaczesz? Dlaczego nie jesz? Czemu smucisz swoje serce? Czyż ja nie znaczę dla ciebie więcej niż dziesięciu synów?”

1 Sm 1,8

To pytanie brzmi jak troska, ale nie dotyka sedna. Bo miłość męża nie usuwa bólu Anny. Tak jak dobre rzeczy w naszym życiu nie zawsze unieważniają to, co nas boli.

Czasem ktoś mówi: „przecież masz za co dziękować”. I to może być prawda. Ale serce i tak płacze.

Anna pokazuje, że człowiek może być kochany, a jednocześnie bardzo samotny w swoim cierpieniu. Może mieć obok siebie ludzi, a jednak nie potrafić wytłumaczyć im tego jednego miejsca w sercu, które boli najbardziej.

Modlitwa, która nie udaje

Najważniejszy moment historii dzieje się w świątyni w Szilo. Anna przychodzi przed Pana. Nie wygłasza pięknej modlitwy. Nie układa wzniosłych zdań. Biblia mówi:

„Z goryczą w duszy modliła się do Pana i bardzo płakała.”
1 Sm 1,10

To zdanie jest dla mnie jednym z najbardziej poruszających w Piśmie Świętym.

Anna modli się z goryczą w duszy. Nie ukrywa jej. Nie pudruje bólu. Nie mówi Bogu tego, co „wypada” powiedzieć. Przynosi Mu siebie taką, jaka jest: zranioną, zmęczoną, zawstydzoną, pełną pragnienia. I to jest bardzo ważna lekcja wiary.

Modlitwa nie musi być spokojna, żeby była prawdziwa. Nie musi być pięknie wypowiedziana, żeby dotarła do Boga. Nie musi ukrywać łez.

W tradycji katolickiej modlitwa jest żywą relacją z Bogiem. A w prawdziwej relacji jest miejsce także na ból. Katechizm Kościoła Katolickiego przypomina, że modlitwa jest spotkaniem Bożego i naszego pragnienia. Człowiek szuka Boga, ale Bóg pierwszy pragnie człowieka. Anna w swojej modlitwie pokazuje właśnie takie spotkanie: jej zranione pragnienie staje przed Bogiem, który nie jest obojętny.

Kiedy modlitwa nie ma głosu

Kapłan Heli widzi Annę modlącą się w świątyni. Porusza ona ustami, ale nie słychać jej głosu. Heli myśli, że jest pijana. To bardzo mocny szczegół. Anna zostaje niezrozumiana nawet w miejscu modlitwy. Odpowiada:

„Nie, panie mój. Jestem kobietą utrapioną na duchu. Nie piłam wina ani sycery, lecz wylałam duszę moją przed Panem.”
1 Sm 1,15

„Wylałam duszę moją przed Panem.”

Czy można piękniej opisać modlitwę, która boli?

Czasem modlitwa właśnie tak wygląda. Nie jak gotowy tekst. Nie jak płynne słowa. Bardziej jak wylanie duszy przed Bogiem. Są dni, kiedy człowiek nie potrafi się modlić poprawnie. Są chwile, kiedy jedyną modlitwą są łzy. Są momenty, gdy serce mówi więcej niż usta. Anna pokazuje, że Bóg rozumie także taką modlitwę.

Bóg słyszy to, czego inni nie rozumieją

Heli początkowo źle odczytuje zachowanie Anny, ale potem wypowiada nad nią słowo pokoju:

„Idź w pokoju, a Bóg Izraela niech spełni prośbę, jaką do Niego zaniosłaś.”
1 Sm 1,17

Po tej modlitwie dzieje się coś niezwykłego. Zanim jeszcze Anna otrzyma dziecko, zmienia się jej twarz i serce. Biblia mówi:

„Poszła więc kobieta swoją drogą, jadła, a twarz jej nie była już taka jak przedtem.”
1 Sm 1,18

To jest bardzo ważne.

Anna nie trzyma jeszcze w ramionach Samuela. Jej sytuacja zewnętrzna nie zmieniła się natychmiast. A jednak coś stało się w niej. Modlitwa nie zawsze od razu zmienia okoliczności. Czasem najpierw zmienia serce człowieka. Nie zawsze po modlitwie problem znika. Ale może pojawić się pokój. Może przyjść siła na kolejny dzień. Może człowiek przestaje być sam z tym, czego nie umiał już unieść.

Samuel – dziecko wyproszone

Bóg wysłuchuje Anny. Rodzi się Samuel. Jego imię wiąże się z wysłuchaniem przez Boga. Anna mówi:

„Uprosiłam go u Pana.”
1 Sm 1,20

Samuel stanie się jednym z najważniejszych proroków Izraela. To on namaści Saula, a potem Dawida. Historia Anny nie kończy się więc tylko na osobistym szczęściu. Z jej bólu, modlitwy i zawierzenia Bóg wyprowadza dobro dla całego ludu. To nie znaczy, że każdy ból zostanie rozwiązany dokładnie tak, jak prosimy. Trzeba być tutaj bardzo ostrożnym i uczciwym.

Nie każda kobieta modląca się o dziecko zostaje matką. Nie każda rana zostaje uzdrowiona w sposób, który sobie wyobrażamy. Nie każda modlitwa otrzymuje odpowiedź natychmiast.

Wiara katolicka nie traktuje Boga jak automatu do spełniania próśb. Modlitwa nie jest transakcją. Jest zawierzeniem. Czasem Bóg daje to, o co prosimy. Czasem prowadzi inną drogą. Zawsze jednak słyszy.

Historia Anny nie jest obietnicą prostego rozwiązania każdego cierpienia. Jest świadectwem, że ból można przynieść Bogu i nie zostać z nim samemu.

Oddać Bogu to, co najcenniejsze

Jest w tej historii jeszcze jeden trudny moment. Anna obiecuje, że jeśli otrzyma syna, odda go Panu. I dotrzymuje słowa. Kiedy Samuel zostaje odstawiony od piersi, Anna prowadzi go do świątyni. Mówi:

„O tego chłopca się modliłam, i spełnił Pan prośbę, którą do Niego zanosiłam. Oto ja oddaję go Panu.”
1 Sm 1,27–28

To nie jest łatwy fragment.

Anna nie zatrzymuje daru tylko dla siebie. Rozpoznaje, że dziecko nie jest jej własnością. Jest darem Boga i należy do Boga. To bardzo głęboka lekcja duchowa. Wszystko, co kochamy najbardziej, ostatecznie nie jest nasze w sensie posiadania. Dzieci, relacje, powołanie, talenty, życie — wszystko otrzymujemy od Boga. I wszystko dojrzewa wtedy, gdy uczymy się oddawać Mu to z powrotem. Nie po to, żeby stracić. Ale po to, żeby kochać wolniej, czyściej, głębiej.

Pieśń Anny i cień Magnificat

Po oddaniu Samuela Anna wypowiada pieśń uwielbienia. Znajdujemy ją w 1 Sm 2,1–10. To modlitwa kobiety, która doświadczyła, że Bóg wywyższa pokornych, podnosi słabych, nasyca głodnych i odmienia los człowieka. Jej pieśń w niezwykły sposób przypomina późniejsze Magnificat Maryi:

„Wielbi dusza moja Pana…”
Łk 1,46

Kościół odczytuje Pismo Święte jako jedną wielką historię zbawienia, w której Stary Testament przygotowuje pełnię objawienia w Chrystusie. Anna nie jest Maryją, ale jej modlitwa zapowiada coś z tej samej logiki Boga: Pan widzi uniżonych, słyszy ubogich, podnosi tych, których świat uznał za małych. To bardzo katolickie spojrzenie: widzieć w historii Anny nie tylko osobisty dramat, ale także miejsce działania Boga, który prowadzi historię ku Chrystusowi.

Czego Anna mnie uczy?

Anna uczy mnie, że przed Bogiem nie muszę udawać. Mogę przyjść z modlitwą, która boli. Mogę przyjść wtedy, gdy nie mam pięknych słów. Mogę przyjść z pragnieniem, które trwa za długo. Mogę przyjść z łzami, których ktoś inny nie rozumie.

Uczy mnie także cierpliwości. Bo jej historia nie jest historią natychmiastowej ulgi, ale drogą. Zanim pojawi się Samuel, jest wiele milczenia, upokorzenia i łez.

Uczy mnie wierności. Bo Anna nie odchodzi od Boga z powodu bólu. Ona właśnie z bólem idzie do Boga.

I może to jest najważniejsze. Nie każda rana od razu się zamyka. Nie każda modlitwa od razu zmienia życie. Ale każda prawdziwa modlitwa może stać się miejscem spotkania.

Modlitwa, która boli, też jest modlitwą

Czasem myślimy, że do Boga trzeba przychodzić dopiero wtedy, gdy jesteśmy spokojni, poukładani i gotowi mówić ładnie. Anna pokazuje coś innego. Do Boga można przyjść z goryczą w duszy. Z płaczem. Z poczuciem niesprawiedliwości. Z pytaniem: „Panie, jak długo jeszcze?” I można wylać przed Nim duszę. Nie po to, żeby wymusić odpowiedź. Nie po to, żeby udawać większą wiarę niż mamy. Ale po to, żeby nie zostać samemu z bólem. Bo Bóg nie brzydzi się łzami człowieka. Jest Ojcem, który słyszy także modlitwę bez głosu.

I może dziś Anna staje obok wszystkich, którzy modlą się przez łzy. Przy kobietach czekających. Przy tych, które noszą w sercu niespełnione pragnienia. Przy tych, które czują się niezrozumiane. Przy wszystkich, którzy nie potrafią już powiedzieć nic więcej niż: Panie, Ty wiesz. A to czasem wystarczy.

Żyjemy w świecie, który ciągle coś obiecuje. Lepsze jutro. Więcej. Szybciej. Intensywniej. A jednak w tym wszystkim bardzo łatwo się pogubić i zapomnieć, czym tak naprawdę jest szczęście. Audiobook „Szczęście częściej” nie daje gotowych recept. Nie mówi: zrób to i będziesz szczęśliwy. Zamiast tego zatrzymuje i kieruje uwagę tam, gdzie często nie chcemy patrzeć — do własnego wnętrza.

Ten audiobook nie prowadzi na zewnątrz. On prowadzi do środka. Do miejsc:

– które są poranione
– które zostały zignorowane
– których się boimy

Pokazuje, że bez spotkania z własnym sercem nie da się naprawdę spotkać Boga. I to jest wymagające. Ale jednocześnie bardzo uwalniające.

W „Szczęście czeka” Bóg nie jest gdzieś daleko. Nie jest tylko ideą. On jest obecny dokładnie tam, gdzie jesteś Ty - w Twojej codzienności, w Twoich emocjach, w Twojej historii. I może właśnie dlatego ten audiobook tak porusza. Bo przypomina, że nie trzeba być idealnym, żeby być blisko Boga.

Dla tych, którzy:
– czują zmęczenie ciągłym „szukaniem szczęścia”
– chcą się zatrzymać
– pragną głębi, a nie powierzchownych odpowiedzi
– szukają Boga w zwyczajnym życiu

Ale też dla tych, którzy czują, że coś w ich życiu jest nie do końca nazwane.

To nie jest audiobook „do słuchania w tle”. To jest audiobook, który wymaga ciszy. Bo czasem jedno zdanie potrafi zostać w człowieku na długo. I może właśnie o to chodzi - żeby nie tylko słuchać, ale naprawdę usłyszeć.

Może szczęście nie jest gdzieś daleko. Może czeka bliżej, niż myślisz.

Zmęczenie nie zawsze krzyczy. Czasem przychodzi po cichu. Wchodzi w ciało, w myśli, w modlitwę. Sprawia, że wszystko wydaje się trudniejsze: rozmowa, obowiązki, drugi człowiek, nawet zwykłe wstanie rano. I myślę, że wielu z nas zna taki stan, w którym człowiek nie mówi już: „mam dużo pracy”, tylko raczej: „ja już nie mam siły”. Co wtedy mówi Biblia? Nie mówi: „weź się w garść”. Nie mówi: „wierzący człowiek nie powinien być zmęczony”. Nie zawstydza. Biblia bardzo uczciwie pokazuje człowieka zmęczonego. I jeszcze piękniej pokazuje Boga, który takiego człowieka nie odrzuca.

Jezus widzi zmęczonych

Jedno z najbardziej czułych zdań Ewangelii brzmi:

„Przyjdźcie do Mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście, a Ja was pokrzepię.”

Mt 11,28

Jezus nie mówi tego do ludzi idealnie poukładanych. Mówi do utrudzonych. Do obciążonych. Do tych, którzy niosą za dużo. To zdanie jest dla mnie bardzo ważne, bo pokazuje, że zmęczenie nie oddala mnie od Boga. Może stać się miejscem spotkania z Nim. Jezus nie zaprasza tylko silnych. Zaprasza także tych, którzy przychodzą ostatkiem sił.

Czasem próbujemy wszystko „uduchowić”. Myślimy, że jeśli jesteśmy zmęczeni, to pewnie za mało się modlimy, za mało ufamy, za mało wierzymy. A przecież człowiek ma ciało. Jezus sam znał zmęczenie. W Ewangelii widzimy Go śpiącego w łodzi podczas burzy. Widzimy Go odchodzącego na miejsce pustynne. Widzimy, jak mówi do apostołów:

„Pójdźcie wy sami osobno na miejsce pustynne i wypocznijcie nieco.”
Mk 6,31

To nie jest drobiazg. To jest Jezus, który widzi swoich uczniów po pracy, po posłudze, po wysiłku. I nie dokłada im kolejnego zadania. Mówi: odpocznijcie.

W katolickim spojrzeniu odpoczynek nie jest lenistwem. Jest częścią troski o człowieka. Katechizm przypomina, że niedziela ma być czasem oddania czci Bogu, radości właściwej Dniowi Pańskiemu, dzieł miłosierdzia oraz właściwego odpoczynku ducha i ciała.

Jedną z najmocniejszych biblijnych historii o zmęczeniu jest historia proroka Eliasza. Eliasz był człowiekiem Boga. Odważnym, wiernym, gorliwym. A jednak przychodzi moment, w którym siada pod krzewem i mówi, że ma dość. Nie chce iść dalej. I co robi Bóg? Nie wygłasza mu kazania.

Posyła anioła, który mówi:

„Wstań, jedz.”

Potem znowu:

„Wstań, jedz, bo przed tobą długa droga.”
por. 1 Krl 19,5–8

To mnie zawsze porusza. Bóg nie zaczyna od wielkich słów. Zaczyna od chleba, snu i drogi krok po kroku. Czasem najbardziej duchową rzeczą, jaką można zrobić, jest odpocząć, zjeść coś ciepłego, napić się wody i przestać udawać, że wszystko jest dobrze.

Zmęczenie bywa trudne, ale bywa też bardzo szczere. Ono często pokazuje, co nosimy za długo. Może noszę cudze oczekiwania. Może próbuję wszystkich ratować. Może nie umiem powiedzieć „nie”. Może chcę zasłużyć na miłość. Może uciekam w działanie, żeby nie zostać sama ze sobą. Biblia nie mówi, że mamy wszystko dźwigać sami.

Święty Piotr pisze:

„Wszystkie troski wasze przerzućcie na Niego, gdyż Jemu zależy na was.”
1 P 5,7

To jest zdanie, przy którym warto się zatrzymać. Nie: „ładnie uporządkuj swoje troski”. Nie: „udawaj, że ich nie ma”. Ale: przerzuć je na Niego. Bóg nie jest obojętny na ciężar, który niesiesz.

Odpoczynek bywa trudny, bo wymaga zgody na to, że świat nie zawali się beze mnie. Że nie wszystko muszę dopilnować. Że nie wszystkim muszę się zająć. Że nie jestem Bogiem. To bardzo pokorne.

Może dlatego odpoczynek ma w Biblii tak głęboki sens. Już w opisie stworzenia Bóg odpoczywa siódmego dnia. Nie dlatego, że się zmęczył jak człowiek, ale dlatego, że ustanawia rytm: praca i odpoczynek, działanie i zatrzymanie, troska i zawierzenie. Człowiek, który odpoczywa, mówi swoim życiem: Boże, Ty jesteś Panem. Nie ja.

Jest jeszcze inne zmęczenie. Nie tylko fizyczne. Zmęczenie serca. Zmęczenie walką. Zmęczenie czekaniem. Zmęczenie modlitwą, która wydaje się bez odpowiedzi.

Psalmista zna ten stan bardzo dobrze:

„Czemu jesteś zgnębiona, moja duszo,
i czemu jęczysz we mnie?”
Ps 42,6

To nie jest brak wiary. To modlitwa człowieka, który mówi Bogu prawdę. I może właśnie tego uczy Biblia: że zmęczone serce nie musi udawać przed Bogiem. Można przyjść z pustką, z płaczem, z milczeniem, z jednym zdaniem: Panie, nie mam już siły. To też jest modlitwa.

Warto zauważyć, że Jezus nie mówi: „Przyjdźcie do Mnie, a już nigdy nie będziecie zmęczeni”. Mówi:

„Weźcie moje jarzmo na siebie (…) a znajdziecie ukojenie dla dusz waszych.”
Mt 11,29

Chrystus nie zawsze zabiera ciężar od razu. Czasem uczy nieść go inaczej. Nie samotnie. Nie w rozpaczy. Nie z przekonaniem, że wszystko zależy ode mnie. Z Nim jarzmo nie znika magicznie, ale przestaje miażdżyć duszę. Bo jest niesione z Nim.

Myślę, że mówi bardzo prosto:

Nie musisz udawać.
Nie musisz mieć siły na wszystko.
Nie jesteś maszyną.
Masz prawo odpocząć.
Masz prawo przyjść do Jezusa zmęczona.
Masz prawo powiedzieć: „Panie, pomóż mi”.

I może właśnie dziś to jest najważniejsze.

Nie wielkie postanowienie.
Nie kolejna lista zadań.
Nie duchowa presja.

Tylko powrót do Jezusa, który mówi:

„Przyjdźcie do Mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście…”

Wszyscy. Czyli także ja. Także Ty.

„Nie bój się.” To jedno z tych zdań, które w Biblii powraca niezwykle często. Czasem pojawia się wprost, czasem w innej formie: „Nie lękaj się”, „Odwagi”, „Ja jestem z tobą”. Wiele osób słyszało, że w Piśmie Świętym to wezwanie pojawia się 365 razy – tyle, ile dni w roku. Czy to dokładna liczba? Nie do końca.

Czy naprawdę 365 razy?

To piękna myśl – że na każdy dzień roku Bóg daje jedno „nie bój się”. Jednak biblijnie nie jest to precyzyjne wyliczenie.

Dlaczego?

• Biblia powstała w różnych językach (hebrajski, aramejski, grecki)
• to samo wezwanie ma różne formy
• w zależności od tłumaczenia liczba może się zmieniać

Dlatego Kościół nie podaje konkretnej liczby. Ale jedno jest pewne: to wezwanie powraca w Biblii bardzo często. I to nie jest przypadek.

To zdanie pojawia się w najważniejszych momentach historii zbawienia.

„Nie lękaj się, Abramie, bo Ja jestem twoim obrońcą” (Rdz 15,1)

Bóg mówi do człowieka, który wyrusza w nieznane.

„Nie bójcie się! Stańcie i zobaczcie zbawienie Pana” (Wj 14,13)

Słowa wypowiedziane w chwili zagrożenia, gdy za plecami jest Egipt, a przed nimi morze.

Do Jeremiasza:

„Nie lękaj się ich, bo Ja jestem z tobą” (Jr 1,8)

Bóg nie obiecuje łatwej drogi. Obiecuje swoją obecność.

„Nie bój się, Maryjo” (Łk 1,30)

Jedno z najważniejszych „nie bój się” w całej Biblii. Wypowiedziane na początku historii Wcielenia.

„Odwagi! Ja jestem, nie bójcie się!” (Mt 14,27)

Jezus mówi to uczniom przestraszonym na jeziorze.

Bo człowiek się boi. Lęk jest jednym z najbardziej podstawowych doświadczeń. Boimy się:

• przyszłości
• samotności
• straty
• cierpienia
• tego, co nieznane

Biblia nie udaje, że lęku nie ma. Wręcz przeciwnie — pokazuje ludzi, którzy się boją. Patriarchowie, prorocy, uczniowie Jezusa — wszyscy przeżywają strach. A Bóg nie mówi: „nie bój się, bo nie ma się czego bać”. On mówi: „Nie bój się, bo Ja jestem z tobą.” To jest zasadnicza różnica.

„Nie bój się” nie oznacza: przestań czuć. Kościół jasno widzi człowieka jako jedność ciała i duszy, z całym bogactwem emocji. Lęk sam w sobie nie jest grzechem. Jest ludzką reakcją. To wezwanie jest raczej zaproszeniem: nie pozwól, żeby lęk miał ostatnie słowo, nie buduj życia tylko na strachu, zaufaj Mi mimo tego, co czujesz.

W wielu miejscach Biblii to zdanie jest początkiem czegoś nowego.

• Abraham wychodzi w drogę
• Maryja przyjmuje Boży plan
• Piotr wychodzi z łodzi
• uczniowie podejmują misję

Za każdym razem lęk jest obecny. Ale nie zatrzymuje człowieka. Wiara nie polega na braku strachu. Polega na tym, że idę dalej mimo strachu, bo ufam Bogu.

Może dlatego to zdanie tak często wraca w Piśmie Świętym. Bo jest potrzebne codziennie. Nie tylko w wielkich momentach życia. Ale też w zwykłych dniach:

• kiedy coś się kończy
• kiedy coś się zaczyna
• kiedy nie wiemy, co dalej

„Nie bój się” nie jest sloganem. Jest przypomnieniem, że Bóg jest obecny.

Może nie jest prawdą, że dokładnie 365 razy w Biblii pada zdanie „nie bój się”. Ale jest prawdą coś ważniejszego: Bóg naprawdę mówi to do człowieka bardzo często. I może dziś to zdanie jest właśnie dla Ciebie: Nie bój się. Ja jestem z tobą.

Są takie audiobooki, których nie słucha się tylko uszami. One schodzą głębiej — do serca, do sumienia, do tej cichej przestrzeni w człowieku, gdzie najbardziej pragnie się Boga. Taki właśnie wydaje się audiobook „Mistyka chrześcijańska. Wprowadzenie” ks. Krzysztofa Grzywocza. To nie jest pozycja dla ludzi szukających religijnych sensacji. To nie jest opowieść o niezwykłościach, wizjach i nadzwyczajnych przeżyciach. To raczej spokojne, mądre i bardzo prawdziwe zaproszenie do odkrycia, że mistyka chrześcijańska zaczyna się tam, gdzie człowiek naprawdę zgadza się na żywą relację z Bogiem. W opisie tej konferencji podkreślono właśnie tę myśl: u podstaw mistyki leży wiara, że Bóg nie jest daleki ani niedostępny, ale pragnie spotkania z człowiekiem.

Sam audiobook ma formę konferencji ks. Grzywocza. Trwa 2 godziny i 51 minut, został wydany w formacie MP3, a nagranie wiąże się z kursem „MISTYKA”, zarejestrowanym wiosną 2017 roku na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Opolskiego. W opisie zaznaczono też, że publikacja ukazała się później jako audiobook, a premiera tej wersji miała miejsce w 2018 roku.

• czy mistyka jest tylko dla wybranych,
• czy musi łączyć się z nadzwyczajnymi zjawiskami,
• co naprawdę charakteryzuje mistyków,
• co Biblia mówi o mistyce
• i jak człowiek może dojść do głębokiego doświadczenia Boga.

I właśnie tutaj tkwi wielka wartość tego nagrania. W chrześcijaństwie mistyka nie jest ucieczką od życia. Nie jest duchową elitą. Nie polega na budowaniu wrażenia, że ktoś jest „bliżej nieba” niż inni. Prawdziwa mistyka prowadzi do większej prostoty, pokory, ciszy i miłości. Jeśli jest prawdziwa, zawsze zbliża człowieka do Boga i do drugiego człowieka, a nie oddziela go od świata pychą czy religijną wyjątkowością. Ten kierunek jest bardzo bliski całemu nauczaniu ks. Grzywocza, który był cenionym teologiem duchowości, rekolekcjonistą, ojcem duchownym i wykładowcą Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego.

Właśnie dlatego ten audiobook może być tak ważny dziś — w świecie pełnym hałasu, pośpiechu i powierzchowności. Wielu ludzi słysząc słowo „mistyka”, myśli o czymś odległym, trudnym i niedostępnym. Tymczasem z opisu tej konferencji wynika coś odwrotnego: chodzi o spotkanie z Bogiem, który już stoi u drzwi i kołacze. Nie trzeba więc najpierw stać się kimś niezwykłym. Trzeba raczej nauczyć się słuchać, zatrzymać się, przestać bać się ciszy i dać Bogu miejsce w codzienności.

Ks. Krzysztof Grzywocz miał szczególny dar mówienia o sprawach duchowych w sposób głęboki, a jednocześnie bliski człowiekowi. Nie budował dystansu. Nie zamykał wiary w samych definicjach. Potrafił łączyć teologię duchowości z bardzo uważnym spojrzeniem na ludzkie wnętrze. Z dostępnych biogramów wynika, że był prezbiterem diecezji opolskiej, egzorcystą diecezjalnym, wykładowcą teologii duchowości i autorem wielu opracowań poświęconych życiu wewnętrznemu.

Myślę, że „Mistyka chrześcijańska. Wprowadzenie” może być szczególnie cenna dla tych, którzy są zmęczeni religijnością opartą tylko na obowiązku. Dla tych, którzy nie chcą już jedynie „wiedzieć o Bogu”, ale chcą nauczyć się żyć z Bogiem. Dla tych, którzy przeczuwają, że wiara to coś więcej niż praktyki — że jest ona relacją, obecnością, odpowiedzią serca.

Bo może właśnie tym jest prawdziwa mistyka: nie ucieczką od świata, lecz patrzeniem głębiej. Nie szukaniem niezwykłości, lecz odkrywaniem, że Bóg przychodzi cicho. Nie budowaniem duchowego wizerunku, lecz zgodą, by On przemieniał wnętrze.

Ten audiobook może stać się nie tyle „lekturą do zaliczenia”, ile chwilą zatrzymania. Zaproszeniem, by na nowo usłyszeć, że Bóg nie jest daleko. Że pierwszy wychodzi do człowieka. Że mistyka zaczyna się nie od wielkich słów, ale od otwartego serca.

I może właśnie dlatego warto po niego sięgnąć. Nie po to, by dowiedzieć się czegoś niezwykłego. Ale po to, by przypomnieć sobie to, co najważniejsze: że świętość rodzi się z bliskości, a głębia wiary zaczyna się od spotkania.

Czasem trudno się modlić. Brakuje słów, myśli uciekają, a serce jest zmęczone. Właśnie wtedy bardzo pomaga cisza. I jedno zdanie z Psalmu. Dlatego przygotowałam ebook „Kolorowa kontemplacja” – zbiór kolorowanek z fragmentami Psalmów do spokojnej modlitwy i zatrzymania się przy Słowie Bożym. To nie jest zwykła kolorowanka. To prosta forma modlitwy, w której czytasz werset z Psalmu i kontemplujesz go w ciszy, kolorując.

W ebooku znajduje się 18 kolorowanek kontemplacyjnych z Psalmami, m.in.:

• „Pan jest moim światłem i zbawieniem”

• „Bóg jest dla nas schronieniem i mocą”

• „O Panie, nasz Panie, jak przedziwne Twe imię”

• „Ja zaś zaufałem Twemu miłosierdziu”

Każda strona to jeden fragment Psalmu i ornament do pokolorowania. Możesz:

• zatrzymać się przy jednym wersecie,

• czytać go powoli kilka razy,

• pozwolić, aby słowo Boże towarzyszyło Ci w modlitwie.

Ebook może być pomocny:

🖍 w modlitwie osobistej
🖍 na katechezie

Ebook udostępniam za wirtualną kawę na Buycoffee. Jeśli chcesz z niego skorzystać:

1️⃣ postaw kawę tutaj 👉 https://buycoffee.to/justyna.borucka 

2️⃣ po postawieniu kawy napisz do mnie przez Formularz kontaktowy a ja prześlę Ci ebook w wersji pdf. 

Dziękuję za każde wsparcie – dzięki temu mogę przygotowywać kolejne materiały dla katechezy i modlitwy.

Bo czasem najpiękniejsza modlitwa zaczyna się bardzo prosto. Od ciszy. Od jednego zdania z Psalmu. Od chwili, kiedy pozwalamy sercu zwolnić.

Czasem mamy wrażenie, że żeby czytać Biblię dobrze, trzeba przeczytać dużo. Całe rozdziały, długie fragmenty, kolejne księgi. A kiedy nie mamy na to czasu albo nie wszystko rozumiemy, pojawia się zniechęcenie. A przecież bardzo często wystarczy jedno zdanie. Jedno zdanie z Ewangelii. Jedno zdanie z Psalmu. Jedno zdanie, które zatrzyma nas na chwilę. I właśnie to zdanie potrafi zostać z nami na cały dzień.

Wiele osób czyta Biblię w bardzo prosty sposób: otwiera fragment, który przypada na dany dzień – Ewangelię z liturgii albo krótki fragment Pisma – i zatrzymuje się na jednym zdaniu, które szczególnie porusza. Nie chodzi o analizę wszystkiego. Raczej o uważność. Może to być zdanie, które daje pokój. Może takie, które stawia pytanie. Może takie, które przypomina o zaufaniu. To właśnie ono staje się Słowem na dziś.

Nie trzeba skomplikowanych metod. Wystarczy kilka prostych kroków.

1. Przeczytaj krótki fragment - najlepiej kilka wersetów z Ewangelii albo Psalm.

2. Zatrzymaj się - nie czytaj od razu dalej. Sprawdź, które zdanie przyciąga uwagę.

3. Powtórz je w myślach - czasem dobrze przeczytać je jeszcze raz powoli.

4. Zadaj sobie pytanie - Co to zdanie mówi o Bogu? Co mówi o moim życiu?

Czasem dzieje się coś bardzo prostego: dane zdanie zaczyna wracać w ciągu dnia. Przypomina się w drodze do pracy. Wraca w chwili zmęczenia. Pojawia się, kiedy trzeba podjąć decyzję. To znak, że Słowo zaczęło pracować w sercu. Nie zawsze od razu rozumiemy wszystko. Ale pozwalamy, żeby zdanie z Pisma Świętego było z nami.

Wielu świętych praktykowało właśnie taki sposób czytania Biblii. Zatrzymywali się nad jednym zdaniem i powtarzali je w sercu. Święty Ignacy Loyola mówił, że warto smakować Słowo powoli, jak ktoś, kto próbuje dobrego chleba. Nie chodzi o ilość przeczytanych stron, ale o to, by Słowo dotknęło życia.

Może właśnie dlatego Biblia jest księgą, do której wraca się przez całe życie. Nie trzeba za każdym razem czytać dużo. Nie trzeba wszystkiego rozumieć. Czasem wystarczy jedno zdanie. Jedno zdanie, które przypomina: „Nie bój się.” „Ufaj.” „Ja jestem z tobą.” I nagle dzień wygląda trochę inaczej.

Są książki, które się czyta szybko. I są takie, przy których trzeba się zatrzymać. „Prosto z serca” ks. Piotra Pawlukiewicza to właśnie ta druga kategoria. Niewielka objętościowo, ale zostaje w człowieku na długo. To nie jest książka, którą się „połyka”. To książka, którą się czyta… kawałkami. Bo jedno zdanie potrafi zatrzymać na dłużej niż cały rozdział innej książki.

Ks. Pawlukiewicz nie pisze skomplikowanie. Nie buduje trudnych teorii. Nie próbuje nikogo przekonać na siłę.

Myślę, że wiele osób ma takie doświadczenie: otwieramy Biblię, czytamy fragment… i po chwili pojawia się myśl: nic z tego nie rozumiem. Tekst wydaje się trudny, odległy, czasem nawet trochę obcy. Zdarza się, że po kilku takich próbach odkładamy Pismo Święte na półkę z przekonaniem, że to książka dla teologów albo ludzi, którzy „znają się na wierze”.

A jednak Kościół od wieków zachęca, żeby do Biblii wracać. Nawet wtedy, gdy nie wszystko jest jasne. Nawet wtedy, gdy rozumiemy tylko jedno zdanie. Dlaczego? Bo Słowo Boże działa także wtedy, gdy nie wszystko pojmujemy.

W Liście do Hebrajczyków czytamy: „Żywe jest słowo Boże i skuteczne” (Hbr 4,12).

To zdanie mówi bardzo dużo o Biblii. Słowo Boże nie jest tylko tekstem, który trzeba zrozumieć jak podręcznik. Ono działa głębiej. Czasem dotyka serca w sposób bardzo prosty – jednym zdaniem, jednym obrazem, jedną myślą.

Może zdarzyć się tak, że przeczytamy cały fragment i niewiele z niego zostanie. A jednak jedno zdanie nagle przyciąga uwagę. Zatrzymuje nas. Wraca w ciągu dnia. I właśnie to zdanie zaczyna żyć w naszym wnętrzu. To już jest działanie Słowa.

Biblia powstawała przez wiele wieków. Zawiera różne gatunki literackie, obrazy, symbole, historie ludzi żyjących w zupełnie innych realiach niż nasze. Nic dziwnego, że niektóre fragmenty wydają się trudne. Ale wiara nie polega na tym, że wszystko rozumiemy od razu. Bardziej przypomina drogę.

Maryja jest tu pięknym przykładem. Ewangelia mówi, że wydarzenia związane z Jezusem „zachowywała i rozważała w swoim sercu” (Łk 2,19). Nie wszystko było dla niej od razu jasne. A jednak trwała przy tym, co Bóg czynił. Tak samo może być z nami. Niektóre fragmenty zrozumiemy dopiero po latach.

Jedną z niezwykłych rzeczy w Biblii jest to, że ten sam fragment potrafi przemówić zupełnie inaczej w różnych momentach życia. Czasem czytamy go obojętnie. Czasem porusza nas bardzo głęboko. A czasem nagle staje się odpowiedzią na pytanie, które nosimy w sercu.

Dlatego warto wracać do Pisma Świętego. Nawet jeśli dziś niewiele z niego rozumiemy. Słowo zapisuje się w pamięci i wraca wtedy, kiedy jest najbardziej potrzebne.

Czytając Pismo Święte łatwo wpaść w pułapkę myślenia, że trzeba wszystko zrozumieć. Tymczasem Biblia nie jest testem z wiedzy religijnej. Jest przede wszystkim miejscem spotkania z Bogiem.

Czasem to spotkanie polega na tym, że coś nas zachwyca. Czasem na tym, że coś nas zastanawia. A czasem na tym, że po prostu jesteśmy przy Słowie, nawet jeśli jeszcze go nie pojmujemy. Ważna jest wierność. Nawet krótka chwila z Biblią każdego dnia.

Nie trzeba czytać wielu rozdziałów. Czasem wystarczy bardzo mało. Jedno zdanie z Ewangelii. Jeden psalm. Jedna obietnica Boga. Wielu świętych mówiło, że lepiej zatrzymać się nad jednym słowem, które porusza serce, niż przeczytać wiele stron bez zatrzymania. Bo właśnie w tym jednym zdaniu może kryć się coś, co Bóg chce powiedzieć dzisiaj.

Czytanie Biblii przypomina trochę sianie ziarna. Nie zawsze od razu widzimy owoce. Czasem trzeba czasu, ciszy i cierpliwości. Ale ziarno zasiane w sercu zaczyna kiełkować.

Dlatego warto otwierać Pismo Święte nawet wtedy, gdy wydaje się trudne. Nawet wtedy, gdy nie wszystko rozumiemy. Nawet wtedy, gdy zostaje tylko jedno zdanie. Bo to jedno zdanie może stać się światłem na dany dzień. A czasem początkiem drogi, która prowadzi dużo dalej, niż się spodziewamy.

 W życiu łatwo skupić się na tym, co można mieć: na rzeczach, planach, sukcesach. A Psalm 16 przypomina o czymś znacznie ważniejszym:

„Pan częścią dziedzictwa i kielicha mego:

To właśnie Ty mój los zabezpieczasz.” (Ps 16,5)

To bardzo mocne wyznanie. Psalmista mówi wprost: moim największym skarbem jest Bóg. Nie to, co posiadam. Nie to, co inni o mnie myślą. Ale relacja z Nim.

Kiedy człowiek odkrywa tę prawdę, pojawia się pokój. Bo jeśli Bóg jest częścią naszego życia, nie jesteśmy zdani tylko na siebie.

Do tego wersetu przygotowałam kolorowankę kontemplacyjną. To zaproszenie do chwili ciszy i zatrzymania. Kolorując, można powtarzać w sercu słowa psalmu i przypominać sobie, co naprawdę daje bezpieczeństwo.

Kolorując, możesz pomodlić się słowami:
Panie, Ty jesteś moim skarbem.
Ty prowadzisz mój los.

Ta kolorowanka może być chwilą modlitwy:
– w domu,
– na katechezie,
– podczas rekolekcji,
– albo wtedy, gdy potrzebujesz wrócić do tego, co najważniejsze.

Bo kiedy Bóg staje się częścią naszego życia, wszystko inne zaczyna układać się we właściwe miejsce.

Pobierz, pokoloruj, zatrzymaj się na chwilę.
Niech ta kolorowa kontemplacja przypomni, że największym darem jest obecność Boga.

Miło mi, że do mnie zaglądasz. Jeśli korzystasz z mojej pracy proszę, pomóż mi dotrzeć do większej ilości czytelników, a przyczynisz się do rozwoju bloga. Każde polubienie, obserwacja, polajkowanie lub komentarz nie pójdzie na marne. Dziękuję :) Panią od religii możesz znaleźć na Fb i Instagramie. Gdybyś chciał/chciała mnie wesprzeć to możesz postawiać mi wirtualną kawę.

Są takie książki, które nie tyle się czyta, ile się przez nie przechodzi. „Wielka Ryba” o. Adama Szustaka jest właśnie jedną z nich. To nie jest religijna lektura do odhaczenia, po której człowiek odkłada książkę na półkę i idzie dalej tak samo. To raczej zaproszenie, żeby zatrzymać się i uczciwie zapytać siebie: czy ja naprawdę wiem, kim jestem, co Bóg we mnie złożył i do czego mnie prowadzi? Książka jest zbudowana wokół historii Sary i Tobiasza, a sam autor prowadzi czytelnika właśnie przez tę biblijną opowieść, łącząc ją z doświadczeniem duszpasterskim, odniesieniami do psychologii i nawet do świata sportu. Nie robi tego po to, żeby było „nowocześnie”, ale po to, żeby pokazać, że Słowo Boże naprawdę dotyka codziennego życia.

Najmocniejsze w tej książce jest dla mnie to, że ona nie kręci się wokół pustych haseł o samorozwoju. To nie jest opowieść w stylu: uwierz w siebie i wszystko się uda. U Szustaka chodzi o coś głębszego. O odkrycie „kształtu własnej duszy”, czyli tego, kim naprawdę jesteś, jakie masz talenty, predyspozycje i dary od Boga, oraz do czego to wszystko może służyć. RTCK w opisie książki pisze wprost, że „Wielka Ryba” zawiera konkretną metodę i ćwiczenie, które mają pomóc nazwać te dary, zobaczyć, w jakich sytuacjach się uruchamiają, i odkryć, jak można je wykorzystać w życiu. To już pokazuje, że nie jest to książka tylko do rozważania, ale też do pracy nad sobą.

I właśnie to bardzo mi się w tej książce podoba. Bo wiara nie jest tylko wzruszeniem, nastrojem albo ładnym cytatem zapisanym w zeszycie. Wiara ma prowadzić do odpowiedzialności. Do tego, żeby nie przespać własnego życia. Żeby nie udawać przez lata, że „kiedyś się ogarnę”, „kiedyś znajdę swoje miejsce”, „kiedyś zrobię coś z tym, co noszę w sercu”. Tytułowa wielka ryba w opisie wydawcy nie jest przypadkowym obrazem. To właśnie ona, schwytana przez Tobiasza na polecenie anioła Rafała, staje się częścią drogi, która prowadzi nie tylko do uzdrowienia ojca i spotkania miłości życia, ale też do odnalezienia własnej duszy. To bardzo mocny obraz. Bo czasem człowiek naprawdę potrzebuje przejść drogę, zmierzyć się z lękiem, wyjść z bezpiecznego miejsca, żeby zobaczyć, kim jest naprawdę.

Ta książka nie głaszcze. Ona raczej delikatnie, ale stanowczo pyta: co robisz z tym, co dostałeś? Czy znasz swoje mocne strony? Czy widzisz, co Bóg w Tobie złożył? Czy żyjesz w zgodzie z tym, do czego zostałeś stworzony, czy tylko próbujesz przetrwać kolejny tydzień? I myślę, że właśnie dlatego „Wielka Ryba” tak trafia do ludzi. Bo wielu z nas nie potrzebuje już kolejnych ogólników. Potrzebuje światła. Potrzebuje nazwać rzeczy po imieniu. Potrzebuje zobaczyć, że życie z Bogiem nie polega tylko na unikaniu grzechu, ale też na odkrywaniu swojego miejsca, swojej drogi i swojej odpowiedzialności. Sam wydawca podkreśla, że książka ma pomóc nie tylko w sferze duchowej, ale też w pracy, relacjach i codziennym życiu, bo odkrycie własnych darów wpływa na to, jak człowiek kocha, pracuje i podejmuje decyzje.

Bardzo cenne jest też to, że „Wielka Ryba” nie zatrzymuje się na poziomie: poznaj siebie, żeby było ci lepiej. Tu chodzi o coś więcej. Odpowiedzialność nie jest tu ciężarem narzuconym z zewnątrz, ale odpowiedzią na to, kim naprawdę jesteś. Jeśli odkrywasz swoją duszę, swoje dary i swoje powołanie, to zaczynasz rozumieć, że nie jesteś na tym świecie przypadkiem. I że szkoda życia na bylejakość. To już nie jest tylko temat religijny. To jest temat bardzo ludzki. Bardzo codzienny. Bardzo prawdziwy.

„Wielka Ryba” wydaje mi się książką dla tych, którzy czują, że w środku mają więcej, niż dziś żyją. Dla tych, którzy może są zmęczeni, trochę pogubieni, może nawet sfrustrowani, bo życie nie wygląda tak, jak miało wyglądać. Dla tych, którzy chcą czegoś więcej niż religijnych sloganów. I może właśnie dlatego ta książka ma w sobie tyle siły. Bo nie obiecuje łatwej drogi. Ale pokazuje, że warto ją podjąć. Że warto szukać. Że warto wreszcie przestać żyć na pół gwizdka.

To nie jest książka, którą przeczytasz bezpiecznie i bez konsekwencji. Ona może zaboleć. Może coś odkryć. Może Cię zatrzymać przy pytaniach, od których uciekałaś albo uciekałeś od dawna. Ale może właśnie dlatego warto po nią sięgnąć. Bo czasem jedna dobra książka potrafi nie tyle zmienić całe życie, ile pomóc wreszcie wejść na drogę, która naprawdę jest twoja.

Psalm 13 zaczyna się od pytania pełnego bólu: „Dokądże, Panie?” To modlitwa człowieka zmęczonego, zagubionego, czekającego na odpowiedź. A jednak kończy się zupełnie inaczej. Pojawiają się słowa nadziei:

„Ja zaś zaufałem Twemu miłosierdziu;
niech się cieszy me serce
z Twojej pomocy.” (Ps 13,6)

To piękny moment w modlitwie. Chwila, kiedy człowiek – mimo trudności – wybiera zaufanie. Nie dlatego, że wszystko już się ułożyło. Ale dlatego, że wierzy w Boże miłosierdzie.

Do tego fragmentu przygotowałam kolorowankę kontemplacyjną. Może być prostą modlitwą w ciszy. Czasem łatwiej zaufać, gdy zwolnimy, skupimy się na jednym zdaniu i pozwolimy mu wybrzmieć w sercu.

Kolorując, możesz powtarzać:
Panie, ufam Twojemu miłosierdziu.
Niech moje serce cieszy się Twoją pomocą.

Ta kolorowanka może pomóc w chwili modlitwy:
– w domu,
– na katechezie,
– podczas rekolekcji,
– gdy serce potrzebuje pokoju.

Bo zaufanie Bogu nie zawsze zaczyna się od pewności.
Czasem zaczyna się od cichego: „Panie, chcę Ci zaufać.”

Pobierz, pokoloruj, zatrzymaj się.
Niech ta chwila stanie się modlitwą serca.

Są książki, które czytamy od pierwszej do ostatniej strony. Odkładamy je na półkę i wiemy, że historia się skończyła. Z Biblią jest inaczej. Można ją czytać latami i wciąż mieć wrażenie, że dopiero zaczynamy. Te same fragmenty wracają, a jednak brzmią inaczej niż kiedyś. To, co kiedyś było niezrozumiałe, nagle staje się bardzo osobiste. Czasem jedno zdanie zostaje z nami na cały dzień, a czasem na wiele lat. Dlaczego tak się dzieje? Bo Biblia nie jest tylko tekstem do przeczytania. Jest miejscem spotkania.

W Liście do Hebrajczyków czytamy:

„Żywe jest słowo Boże i skuteczne” (Hbr 4,12).

Te słowa bardzo dobrze oddają doświadczenie wielu ludzi wierzących. Kiedy czytamy Pismo Święte, nie spotykamy tylko historii sprzed tysięcy lat. Spotykamy Boga, który mówi także dziś. Dlatego Biblia bywa tak zaskakująca. Ten sam fragment może przemówić inaczej w różnych momentach życia. Gdy przeżywamy radość, czytamy go inaczej niż wtedy, gdy przechodzimy przez trudności. Słowo Boże ma tę niezwykłą właściwość, że dotyka naszego życia tu i teraz.

Czasem mamy wrażenie, że czytanie Biblii powinno wyglądać jak czytanie zwykłej książki. Rozdział po rozdziale, coraz dalej i szybciej. Tymczasem bardzo często wystarczy jedno zdanie. Jedno zdanie, które zatrzyma. Jedno zdanie, które daje światło. Jedno zdanie, które prowadzi przez trudniejszy dzień. Wiele osób doświadcza tego bardzo prosto: czytają krótki fragment Ewangelii, zatrzymują się na jednym zdaniu i pozwalają mu pracować w sercu. To nie jest strata czasu. To właśnie początek rozmowy z Bogiem.

Kiedy Jezus spotyka uczniów idących do Emaus, tłumaczy im Pisma. Później mówią między sobą:

„Czy serce nie pałało w nas, kiedy rozmawiał z nami w drodze i Pisma nam wyjaśniał?” (Łk 24,32).

To zdanie bardzo dobrze opisuje moment, kiedy Słowo naprawdę zaczyna nas dotykać. Nie zawsze jest to spektakularne doświadczenie. Czasem jest bardzo ciche. Nagle rozumiemy coś głębiej. Nagle widzimy swoją sytuację w innym świetle. Nagle czujemy pokój. Tak działa spotkanie.

W duchowości Kościoła czytanie Pisma Świętego nigdy nie było tylko ćwiczeniem intelektualnym. Od wieków mnisi i święci mówili o tym, że Biblia jest przestrzenią modlitwy. Dlatego powstała praktyka lectio divina – modlitewnego czytania Słowa.

Najpierw czytamy fragment. Potem zatrzymujemy się nad tym, co nas porusza. Następnie odpowiadamy modlitwą. I na końcu zostajemy chwilę w ciszy. W ten sposób czytanie staje się dialogiem.

Może dlatego tak wiele osób wraca do Biblii przez całe życie. Nie dlatego, że już wszystko w niej rozumieją. Raczej dlatego, że wiedzą, gdzie można spotkać Boga. Czasem to spotkanie jest pełne światła. Czasem przychodzi w ciszy. Czasem jest pytaniem, które jeszcze nie ma odpowiedzi. Ale zawsze jest zaproszeniem. Bo Biblia nie jest tylko książką, którą się kończy. Jest drogą, którą się idzie. I może właśnie dlatego warto wracać do niej codziennie, nawet na chwilę. Nawet do jednego zdania. Bo nigdy nie wiemy, kiedy to jedno zdanie stanie się dla nas słowem na dziś.