11 listopada. Wolność, za którą warto dziękować i o którą trzeba dbać

11 listopada ma w sobie coś szczególnego. Biało czerwone flagi, hymn, wspomnienie tych, którzy walczyli o Polskę, uroczystości państwowe i rodzinne rozmowy o historii. Dziś obchodzimy Narodowe Święto Niepodległości, ustanowione dla upamiętnienia odzyskania przez Polskę niepodległego bytu państwowego po 123 latach zaborów.

Dla człowieka wierzącego ten dzień może być jednak czymś więcej niż tylko rocznicą historyczną. Może być również dniem wdzięczności. Za to, że możemy żyć w swoim kraju, mówić własnym językiem, wychowywać dzieci w naszej kulturze, chodzić do kościoła, modlić się, uczyć historii i przekazywać następnym pokoleniom to, co dla nas ważne. Wolność łatwo uznać za coś oczywistego, dopóki nie przypomnimy sobie, jak wielu ludzi przez dziesięciolecia jej nie miało.

Niepodległość nie przyszła sama. Była owocem wysiłku wielu pokoleń, ludzi bardzo różnych, którzy nie zawsze myśleli tak samo, ale łączyło ich pragnienie, żeby Polska mogła znowu istnieć jako wolne państwo. Dziś łatwo patrzeć na historię z bezpiecznej perspektywy i zapominać, że za wielkimi datami stoją konkretni ludzie, ich decyzje, lęki, poświęcenie, rozłąki, więzienia, wojna i śmierć. Właśnie dlatego pamięć jest formą wdzięczności.

Chrześcijańska wdzięczność nie oznacza jednak bezkrytycznego zachwytu własnym narodem. Miłość do Ojczyzny nie polega na przekonaniu, że wszystko, co nasze, jest lepsze. Patriotyzm nie musi być krzykiem. Może być spokojną odpowiedzialnością za miejsce, w którym żyję, za język, którym się posługuję, za pamięć historyczną, za sposób, w jaki traktuję ludzi wokół siebie, i za to, co zostawię następnym pokoleniom.

Warto przypomnieć sobie, że dla katolika Ojczyzna jest dobrem, które należy kochać, ale nie jest wartością najwyższą. Najwyższe miejsce należy Bogu. Dlatego dojrzały patriotyzm nie może prowadzić do pogardy wobec innych narodów, budowania wrogości czy dzielenia ludzi na lepszych i gorszych. Miłość do Polski nie wymaga nienawiści do kogokolwiek. Może natomiast uczyć wdzięczności, odpowiedzialności, pamięci i służby wspólnemu dobru.

Dzisiaj szczególnie mocno brzmi też słowo „wolność”. W chrześcijaństwie wolność nie oznacza po prostu możliwości robienia wszystkiego, na co mamy ochotę. Prawdziwa wolność zawsze wiąże się z odpowiedzialnością i dobrem. Człowiek może być politycznie wolny, a jednocześnie pozostać niewolnikiem własnego egoizmu, gniewu, uzależnień czy uprzedzeń. Dlatego 11 listopada może być także okazją do bardzo osobistego rachunku sumienia: co robię z wolnością, którą otrzymałam?

Wolność kraju jest wielkim darem, ale trzeba się jej także uczyć każdego dnia. W domu, w szkole, w pracy, w rozmowie z człowiekiem, który myśli inaczej. W sposobie, w jaki korzystamy z własnych praw i pamiętamy o obowiązkach. W tym, czy umiemy szanować drugiego człowieka również wtedy, kiedy się z nim nie zgadzamy. Niepodległość nie jest tylko historią zapisaną w podręczniku. Jest odpowiedzialnością ludzi, którzy żyją tu i teraz.

Może dlatego tak ważne jest, żeby dzieci nie znały 11 listopada jedynie jako dnia wolnego od szkoły. Warto opowiadać im, dlaczego wywieszamy flagę, dlaczego śpiewamy hymn, dlaczego pamiętamy o ludziach, których już nie ma. Nie po to, żeby obciążać je wielkimi słowami, ale żeby uczyć je, że rzeczy ważne nie pojawiają się znikąd i nie trwają same z siebie.

Dla mnie bardzo poruszające jest również to, że dzisiejsze państwowe obchody rozpoczynają się Mszą Świętą w intencji Ojczyzny. Jest w tym coś bardzo czytelnego dla człowieka wierzącego: Ojczyznę można nie tylko wspominać, ale także powierzać Bogu. Modlić się za Polskę, za tych, którzy nią rządzą, za ludzi odpowiedzialnych za bezpieczeństwo, za nauczycieli, rodziny, dzieci, starszych, chorych, samotnych i wszystkich, którzy każdego dnia tworzą ten kraj.

Można dziś pomodlić się również za tych, którzy oddali za Polskę życie. Za znanych z nazwiska i za tych, których imion już nikt nie pamięta. Za ludzi, którzy nie doczekali wolnej Ojczyzny, ale swoją pracą, walką i wiernością przyczynili się do tego, że my możemy dzisiaj żyć inaczej.

Panie Boże, dziękujemy Ci za Polskę, za jej historię, język, kulturę i ludzi, którzy przez pokolenia troszczyli się o jej wolność. Dziękujemy za tych, którzy dla niej pracowali, cierpieli i oddawali życie.

Prosimy Cię o mądrość dla nas wszystkich, abyśmy potrafili korzystać z wolności odpowiedzialnie, bez pogardy, pychy i dzielenia ludzi. Daj nam szacunek do przeszłości i troskę o przyszłość.

Strzeż naszej Ojczyzny. Daj pokój, mądrość rządzącym, uczciwość tym, którzy pełnią publiczną służbę, i odwagę każdemu z nas, żebyśmy umieli robić dobro tam, gdzie jesteśmy.

Naucz nas kochać Polskę dojrzale, z wdzięcznością, prawdą i odpowiedzialnością.

Amen.

Dzisiaj warto wywiesić flagę, zaśpiewać hymn, opowiedzieć dzieciom kawałek historii, pomodlić się za Ojczyznę i po prostu podziękować. Wolność nie jest czymś, co raz zdobyte pozostaje na zawsze bez naszego udziału. Trzeba ją chronić także codzienną uczciwością, pamięcią, odpowiedzialnością i szacunkiem do drugiego człowieka.

Bo niepodległość zaczyna się od historii, ale trwa dzięki temu, co robimy z nią dzisiaj.