Kraków w żałobie. Jak przeżyć tragedię razem z Bogiem

Wczoraj, 7 listopada, w centrum Krakowa wydarzyło się coś, wobec czego trudno znaleźć właściwe słowa. W strzelaninie zginęło sześć osób, piętnaście zostało rannych. Dziś i jutro w całej Polsce obowiązuje żałoba narodowa, a w samym Krakowie żałoba potrwa do 11 listopada. Są takie wydarzenia, po których człowiek przez dłuższą chwilę po prostu siedzi i patrzy na wiadomości, nie bardzo wiedząc, co powiedzieć. Myśli przede wszystkim o tych, którzy wyszli z domu jak każdego innego dnia i już do niego nie wrócili, o ich rodzinach, o rannych, o świadkach, o ratownikach, policjantach i wszystkich, którzy znaleźli się w samym środku tej tragedii.

W takich chwilach bardzo łatwo zadać Bogu pytanie, na które nie ma prostej odpowiedzi. Gdzie byłeś? Dlaczego na to pozwoliłeś? Dlaczego człowiek może w jednej chwili odebrać życie drugiemu człowiekowi i pozostawić po sobie tak ogromne cierpienie? Wiara nie daje nam wygodnego wyjaśnienia każdej tragedii. Chrześcijaństwo nie polega na tym, że po każdym nieszczęściu znajdujemy szybko zdanie, które wszystko porządkuje. Czasem najbardziej uczciwą modlitwą jest właśnie milczenie przed Bogiem, ból i bezradność, których nie próbujemy przykryć pobożnymi słowami.

Bóg nie jest autorem zła. Człowiek jest wolny i może swojej wolności użyć także w sposób straszny. To jedna z najbardziej bolesnych prawd o ludzkiej wolności. Bóg nie chce zabójstwa, przemocy ani cierpienia niewinnych ludzi. Nie można więc mówić o takiej tragedii jako o Jego planie, karze czy jakimś tajemniczym sposobie „dawania lekcji”. Takie słowa wobec rodzin ofiar byłyby po prostu okrutne. Bóg nie stoi po stronie śmierci. Chrystus przyszedł, żeby dać życie, a w Ewangelii widzimy Go przy człowieku cierpiącym, przestraszonym i opłakującym swoich bliskich.

Jest scena, do której wracam w takich chwilach szczególnie często. Jezus przychodzi do grobu Łazarza i płacze. Wie przecież, co za chwilę zrobi, a jednak nie omija ludzkiego bólu. Nie mówi Marcie i Marii, żeby przestały płakać, bo przecież wszystko będzie dobrze. Najpierw jest z nimi. To bardzo ważny obraz Boga na dzień taki jak dzisiejszy. Nie Boga, który z daleka tłumaczy nam tragedię, ale Boga, który staje przy człowieku w żałobie.

Może właśnie tak trzeba dzisiaj być z Krakowem. Bez sensacyjnego śledzenia każdego szczegółu, bez niepotwierdzonych wiadomości, bez budowania własnych teorii i bez wykorzystywania tragedii do sporów. W takich chwilach niezwykle łatwo zapomnieć, że za liczbami stoją konkretni ludzie. Sześć osób, które miały swoje rodziny, plany, zwyczajne sprawy na sobotę i ludzi, którzy je kochali. Piętnaście osób rannych, dla których wczorajsze popołudnie może pozostać doświadczeniem na całe życie. Rodziny, które odebrały najgorszy telefon, jaki można dostać.

Żałoba narodowa ma sens wtedy, kiedy nie zatrzymuje się na opuszczonej fladze. Jest wspólnym uznaniem, że stało się coś, wobec czego nie chcemy przejść obojętnie. Dla człowieka wierzącego może być również wezwaniem do modlitwy. Nie do modlitwy wielkiej i efektownej, ale do bardzo konkretnego powierzenia Bogu tych, którzy zginęli, tych, którzy walczą o zdrowie, ich bliskich oraz ludzi niosących pomoc.

Katolik modli się za zmarłych, ponieważ wierzy, że śmierć nie kończy wszystkiego. Nie wiemy, co wydarzyło się w ostatniej chwili życia każdego z tych ludzi, co było w ich sercu ani jaka była ich relacja z Bogiem. To wszystko zna tylko On. Dlatego nie wydajemy wyroków, lecz powierzamy. Prosimy o miłosierdzie, o przebaczenie grzechów, o życie wieczne. Możemy ofiarować za zmarłych Mszę Świętą, modlitwę, Komunię Świętą, różaniec czy zwykłe „Wieczny odpoczynek”. To jest konkretna odpowiedź wiary na śmierć.

Potrzebna jest również modlitwa za rannych. Za lekarzy i personel medyczny, za ludzi, którzy znaleźli się blisko wydarzeń, za świadków, którzy mogą długo wracać do tego, co zobaczyli. W takich sytuacjach skutki nie kończą się wraz z odjazdem karetek. Lęk, szok i trauma mogą zostać z człowiekiem na długo. Możemy prosić Boga o uzdrowienie ciała, ale także o ukojenie tego, czego nie widać.

Jest jeszcze modlitwa za rodziny. Chyba najtrudniejsza, bo trudno nawet wyobrazić sobie ich dzisiejszy poranek. Wczoraj ktoś jeszcze był. Dzisiaj zostało puste miejsce. W takiej chwili nie potrzeba wielkich zdań o tym, że „czas leczy rany” albo że „Bóg wie, co robi”. Potrzeba obecności, ciszy i ludzi, którzy potrafią zostać obok bez próby naprawienia bólu. Można prosić, żeby Bóg dał im siłę na najbliższe godziny, bo czasem dalsza perspektywa jest po prostu za trudna.

Tragedia taka jak ta przypomina również bardzo brutalnie, jak kruche jest życie. Nie po to, żebyśmy zaczęli żyć w strachu, ale żebyśmy nie odkładali dobra. Człowiek naprawdę nie wie, ile czasu ma przed sobą. Warto więc pojednać się, jeśli od dawna coś nas dzieli. Powiedzieć komuś, że jest ważny. Nie odkładać przeprosin. Nie pielęgnować miesiącami urazy, która coraz bardziej zatruwa serce. Nie chodzi o nerwowe życie ze świadomością śmierci, ale o mądre życie ze świadomością, że czas jest darem.

Dzisiaj szczególnie mocno wybrzmiewają słowa chrześcijańskiej nadziei. Nie taniego pocieszenia, że nic się nie stało, bo przecież istnieje niebo. Stało się coś strasznego. Śmierć jest wrogiem, a rozłąka boli. Chrześcijańska nadzieja mówi jednak, że śmierć nie ma ostatniego słowa. Ostatnie słowo należy do Chrystusa zmartwychwstałego.

Może właśnie dlatego w dniu żałoby najlepiej nie próbować wszystkiego zrozumieć. Można po prostu stanąć przed Bogiem z tym, czego nie rozumiemy.

Panie Jezu, powierzamy Ci tych, którzy wczoraj zginęli w Krakowie. Ty znasz ich imiona, ich życie, ich dobro i słabości, wszystko, czego my o nich nie wiemy. Przyjmij ich w swoim miłosierdziu i daj im życie wieczne.

Otocz opieką rannych, daj im siłę i potrzebne leczenie. Bądź blisko ich rodzin i wszystkich, którzy przeżyli tę tragedię. Umocnij lekarzy, ratowników, policjantów i wszystkich ludzi niosących pomoc.

Przytul tych, którzy dziś płaczą po swoich najbliższych. Daj im ludzi, którzy potrafią być obok bez niepotrzebnych słów. Zachowaj nas od obojętności, od sensacji i od łatwych osądów.

Naucz nas dobrze przeżywać życie, które mamy. Pomóż nam nie odkładać miłości, pojednania i dobra na później.

Jezu, który płakałeś przy grobie Łazarza, bądź dziś blisko Krakowa.

Wieczny odpoczynek racz dać zmarłym, Panie, a światłość wiekuista niechaj im świeci.

Amen.

Dzisiaj może właśnie tyle możemy zrobić: nie odwracać wzroku, nie karmić się sensacją, pamiętać o konkretnych ludziach i modlić się. Wobec tragedii modlitwa nie jest ucieczką od rzeczywistości. Jest przyniesieniem tej rzeczywistości Bogu wtedy, kiedy sami nie jesteśmy w stanie jej unieść.